Platen verzamelen: wegwijzer in de wereld van vinyl

Platen verzamelen: Waarom zou je dat in godsnaam gaan doen? Vaak begint het toevallig. Je kijkt nog eens naar de elpee’s die je nog in de kast hebt staan. Toch maar weer eens op de platenspeler leggen. En voordat je het weet, zit je weer plaatjes te draaien en ben je bevangen door het vinyl verzamelvirus.



Beginnen met een vinylverzameling

Als je een platenverzameling begint moet je je realiseren dat het geen goedkope hobby is en dat het vrij verslavend kan worden. Meestal begint de verzamelwoede onbewust. Meestal begint het uit nostalgische overwegingen. Je kijkt eens naar je oude stapeltje platen en besluit een platenspeler aan te schaffen. Eerst start je met dat stapeltje platen en al snel zit je op online te kijken en bezoek je een platenzaak. En dan is het niet meer te houden. Je bent een platenverzamelaar geworden! In de video hieronder kun alvast een korte cursus platen verzamelen volgen.

Type platenverzamelaar

Er zijn net zoveel soorten verzamelaars als er mensen zijn. Iedere verzamelaar is uniek. Maar het is de liefde voor muziek die de verzamelaars gemeen hebben. Binnen de groep verzamelaars kun je wel een aantal subgroepen onderscheiden. In het artikel de vele soorten platenverzamelaars zijn er 7 opgesomd. Zo is er onder meer de nostalgische verzamelaar, de nerd en de investeerder. En bij de een ligt het accent op de muziek en bij de ander gaat het sociale aspect, want er is niets zo leuk als samen plaatjes draaien. Er zijn ook mensen waarbij de nadruk ligt op het financiële aspect. Zij willen geld verdienen met vinyl. Je zult je vast ook wel herkennen in een van de vele soorten verzamelaars!

Welke platen verzamelen?

Wat voor verzamelaar je ook bent. Het is voordat je start met je collectie, verstandig om je een beetje in te lezen, zodat je weet naar wat voor platen je op zoek bent. Er is geen kunst aan heel veel platen voor een habbekrats te kopen, waar je vervolgens niets mee doet of die te belabberd zijn om te draaien. Het is lastig, maar probeer je verzamelwoede in de hand te houden door je te beperken tot een bepaald genre, een specifiek formaat of afspeelsnelheid, een bijzonder jaartal, of wat dan ook. De puristen zoeken natuurlijk alleen naar originelen. Reissues vinden ze maar niets. Die kun je gewoon kopen, daar hoef je niet voor op ‘jacht’. En dat is juist een van de leuke aspecten van platen verzamelen: de speurtocht. Om de kwaliteit van je collectie zo hoog mogelijk te houden, hebben we een aantal tips op een rijtje gezet:

  • Ga op jacht naar limited editions en speciale uitgaven. Dit zijn platen die in beperkte oplage zijn gedrukt voor een bijzondere gelegenheid of ter promotie van een album. Een colored version, waarbij het vinyl een andere kleur heeft, of elpee’s die speciaal voor Record Store Day zijn geperst of platen met een unieke hoes.
  • Koop platen die geperst zijn in het land van herkomst van de artiest. Die zijn veelal geperst in beperkte oplage. Dergelijke platen zijn zeldzaam en dus het verzamelen waard.
  • Verzamel vinyl van platenlabels die hun sporen hebben verdiend. Platenlabels die staan voor smaak en kwaliteit. In de leeslijst vind je een aantal artikelen die je meer informatie bieden over platenlabels.
  • Hou trends in de gaten. Worden er opeens veel samples gebruikt van jaren ’70 gospel nummers of wordt disco weer helemaal hot en denk je dat afrofunk het helemaal gaat maken? Blijf alert en wees de trend voor!
  • Wees slecht… Hou in de gaten wie er op korte termijn zal komen te overlijden. Met name grote namen die ons binnenkort zullen ontvallen, zijn interessant. Zo was het vinyl van David Bowie niet aan te slepen na zijn dood.


Kwaliteit van tweedehands platen

Het is heel gemakkelijk om heel veel platen te kopen ‘voor weinig’. Maar platen van een beetje kwaliteit zijn schaars gezaaid. De plaat zelf moet schoon en krasvrij zijn. Is de plaat nog goed te beluisteren, of is deze zo beschadigd dat dat niet eens meer kan? Dergelijke platen moet je dus niet gaan verzamelen. Die zijn niets waard, voor je zelf niet en ook niet als je denkt aan eventuele verkoop. Ook moet de hoes in orde zijn en geen slijtage hebben. Er is een aantal afspraken gemaakt over hoe de kwaliteit van een plaat wordt omschreven. Die classificatie wordt ‘grading’ genoemd.  Het systeem dat Goldmine Record heeft ontwikkeld, het Goldmine Grading System wordt door de meeste platenverkopers gebruikt. Het loopt van Poor tot Mint. Je kunt meer over dit grading systeem lezen in het artikel over de kwaliteit van vinyl.

Op de onderstaande video krijg je een korte demonstratie van hoe je de kwaliteit van een plaat kunt beoordelen.

Waarde van vinyl

Heb je een beetje een platenverzameling, dan wil je natuurlijk ook weten wat jouw platencollectie waard is. Er is geen standaard prijslijst voorhanden. Je moet zelf aan de bak om erachter te komen welk bedrag je voor jouw vinylcollectie kunt vragen. En dat is best een klus, want de prijs wordt bepaald door meerdere factoren. De vier belangrijkste factoren die de waarde van een album bepalen:

  • vraag en aanbod: hoe zeldzamer het album, hoe hoger de waarde
  • artiest: platen van populaire artiesten zijn mear waard dan platen van onbekende artiesten
  • persing: Een persing waar er maar weinig van zijn gemaakt (eerste persing, terstpersing, enz.) brengt meer op dan een plaat voor de grote markt
  • kwaliteit: hoe beter de conditie van plaat en hoes, hoe hoger de waarde van de plaat

Platen kopen

Waar kun je het beste terecht als je platen wilt kopen? Er zijn heel veel mogelijkheden. Zo kun je natuurlijk in een kringloopwinkel en op rommelmarkten gaan scharrelen naar singles en elpee’s. Meestal niet van de beste artiesten en van hoogste kwaliteit, maar af en toe vind je er een pareltje tussen.

Op een platenbeurs heb je meer kans op een deugdelijk exemplaar. In Nederland worden er honderden vinylmarkten per jaar georganiseerd. De mare gaat dat Nederland de hoogste platenbeursdichtheid ter wereld heeft. In ieder geval wordt in Nederland de allergrootste platenbeurs georganiseerd en dat is de Mega Record & CD beurs in de Jaarbeurs in Utrecht. Voor een overzicht van de vinylmarkten en platenbeurzen kun je terecht op Lpvinyl, Platenbeurzen en de platenbeurs agenda van Let’s Groef. In het platen blog besteden we ook regelmatig aandacht aan bijzondere platenbeurzen.

Een voor de hand liggende plek om vinyl aan te schaffen is de platenzaak. Nederland telt een kleine 300 platenwinkels. Op Plaatzaken vind je een overzicht per stad. Ook kun je terecht op Vinylhub en op de kaart Records Stores Love. Wil je weten welke platenzaken als beste worden gewaardeerd, neem dan een kijkje nemen op de lijst met de Vinylzaak van het Jaar 2017. Natuurlijk is Record Store Day dé feestdag van de platenzaak.

En last but not least kun je online platen kopen. Er zijn tal van marktplaatsen, veilingen en webshops waar je vinyl kunt aanschaffen. Op de startpagina van deze site staat een groot aantal opgesomd. Online is natuurlijk ontzettend gemakkelijk, maar je weet natuurlijk nooit precies wat je koopt. Zorg wel dat het een betrouwbare handelaar is die je platen met alle egards behandeld.

Platencollectie verkopen

Platen verzamelen betekent ook dat je af en toe je collectie eens moet doorploegen. En dat betekent opschonen, dubbele exemplaren en platen die eigenlijk niet binnen je collectie passen, wegdoen. Geef ze weg aan familie en vrienden. Ook kun je ze verkopen op marktplaatsen en veilingen. Natuurlijk kun je ook je collectie verkopen aan een platenzaak.

platen verzamelen wegwijzer
Trotse platenverzamelaar showt zijn collectie. Bron afbeelding: Tulsa City-County Library via Flickr

Platen opbergen

Je kunt je platen het beste rechtop opbergen. Het is niet aan te bevelen om de platen plat op elkaar te leggen. Als je dat doet zullen, door het gewicht, de platen verbuigen en krom trekken. En kromgetrokken vinyl is niets waard.

De binnenhoes is ook van belang. Papieren kun je het beste vervangen door binnenhoezen met een plastic voering. Papier kan namelijk krasjes veroorzaken. Ook moet je je platen niet in de zon leggen, niet in de buurt van de verwarming bewaren en niet in een vochtige omgeving op te bergen. Dat is allemaal niet best voor de kwaliteit.



Vinyl reinigen

Platen verzamelen betekent ook dat je je collectie moet schoonmaken. Een vieze, vette plaat klinkt gewoon niet. Bovendien kunnen ze door alle deze aanlag beschadigd raken. En dat komt je verzameling niet ten goede. Bij het schoonhouden en reinigen van je collectie zijn er drie zaken van belang. Allereerst dien je de platen zoveel mogelijk stofvrij te maken, het vinyl te wassen en de naald en platenspeler schoon te houden.

Het makkelijkste om je platen zo goed als kwaad vrij te houden van stof, is om ze na het draaien op te bergen in de binnenhoes met daar omheen weer de buitenhoes. Ook is het aan te bevelen dat je, voordat je een plaat draait, schoonmaakt met een borsteltje. Soms zijn platen zo vies en staan ze vol met vingerafdrukken, dat stofvrij maken niet genoeg is. Je moet de plaat dan een echte wasbeurt geven. Dat kan met een sopje. Gewoon een beetje afwasmiddel in wat lauwwarm water oplossen en het vinyl wassen met een zacht sponsje. Er zijn ook speciale reinigingsvloeistoffen en zelfs platenwasmachines te koop.

Vaak vergeten, maar ook belangrijk is om de platenspeler en de naald schoon te maken. Zorg ervoor dat de punt van de naald altijd schoon is, omdat die gemakkelijk stof opneemt. Dit kan met een borsteltje en met speciale vloeistof om naalden te reinigen.

Onder de platenverzamelaars is niets zoveel besproken als het schoonmaken van elpee’s en singles. Het internet staat vol met schoonmaakmethoden. Wist je bijvoorbeeld dat je platen kunt reinigen met houtlijm?

Ook kan je de afwasmachine het werk kan laten doen? Jan van Leeuwen doet het met een ouderwetse zeemleren lap.

Platenspeler

Het laatste onderdeel bij het platen verzamelen is natuurlijk de platenspeler zelf. Er zijn platenspelers in allerlei prijsklassen en designs. Twee tips. Koop een goede platenspeler met een scherpe naald. Klinkt logisch, maar als je gaat shoppen, zul je worden verleid door het grote aanbod aan leuke retro draaitafels of kofferplatenspelers. Ziet er schattig uit en ze zijn vaak niet duur. Als je je serieus met platen verzamelen wil bezighouden, kun je dergelijke platenspelers het beste links laten liggen. De motor draait niet op juiste snelheid, de naald doet je plaat meer kwaad dan goed en meestal is de arm tekort, waardoor de naald te zwaar leunt op de plaat. Allemaal niet al te best voor jouw elpee’s. Als je echt een vintage platenspeler wilt hebben, koop dan een tweedehands.

De tweede tip is dat je je draaitafel moet plaatsen op een vlakke ondergrond, op veilige hoogte en zorg ervoor dat er geen luidsprekers of een voeding van bijvoorbeeld een versterker in de buurt van de arm staan. Zo’n luidspreker bouwt namelijk veel druk op en zorgt voor akoestische verstoringen. De Consumentenbond heeft een video gemaakt waarin uitgelegd wordt waarop je moet letten bij de aankoop van een platenspeler. Erg informatief!

Meer weten over platen verzamelen

Als je nog meer informatie zoekt over het zwart goud, dan kun je de leeslijst bekijken met tal van interessante artikelen. Je vindt er informatie over over platen verzamelen, blogs over platenlabels, draaitafels en artikelen over het aanleggen van een platencollectie. Veel plezier met platen verzamelen!

Bronnen: Blues Rock ReviewCatawikiFinancial Times, HifiNPO3

BEZOEK DE PLATEN VERZAMELEN SHOP